شاخص‌های علم‌سنجی شامل شاخص‌های ارزیابی کمی و کیفی برون‌داد علمی پژوهشگران است که می‌تواند مبنای ارزشیابی، رتبه‌بندی و نیز سیاست گذاری‌های پژوهشی، طراحی نقشه راه توسعه و دستیابی به مرجعیت علمی قرار گیرد. 

شاخص‌های استنادی به دلیل توجه به کیفیت تولیدات علمی و کارآمدی بالای آن در تحلیل‌های استنادی، از رایج‌ترین و معتبرترین شاخص‌های علم سنجی هستند.

مهمترین شاخص‌های علم سنجی که بر مبنای تحلیل‌های استنادی شکل گرفته‌اند، عبارتند از: 

  • شاخص اچ ((H-index

شاخص اچ (H) یک پژوهشگر، شامل h تعدادی از مقالات اوست که به هر کدام از آنها حداقل h بار استناد شده باشد. 

  • شاخص ام (M-Index)

شاخص H هر پژوهشگر به طول مدت فعالیت پژوهشی وی بستگی دارد. زیرا با گذشت زمان، تعداد مقالات و استنادها به آن افزایش می­‌یابد. به همین جهت، برای مقایسه پژوهشگران در مراحل مختلف دوره فعالیت آنها، شاخص M معرفی شد. این پارامتر در نتیجه تقسیم شاخص اچ هر پژوهشگر بر سن علمی وی به دست می‌آید. منظور از سن علمی، شمار سال­‌هایی است که از زمان انتشار اولین مقاله او می­گذرد. 

  • شاخص جی (g-index)

در سال 2006 شاخص جی برای تکمیل عملکرد شاخص اچ و رفع ضعف نادیده گرفتن مقالات پراستناد معرفی شد. در این شاخص برخلاف شاخص اچ به مقالاتی که بیشتر مورد استناد قرار می‌گیرند، وزن بیشتری داده می‌شود. بنا به تعریف شاخص جی برابر است با بالاترین رتبه در لیست نزولی مقالات به ترتیبی که جی مقاله اول حداقل به تعداد جی به توان 2 استناد دریافت کرده باشد و مجموع استنادهای مقالات تا جی بزرگتر یا مساوی جی 2 باشد. 

  • ضریب تاثیر (IF)

ضریب تاثیر یک مجله عبارت است از نسبت استنادهای دریافتی به مقالات انتشار یافته در طول یک دوره زمانی. معمولاً یک دوره  دوساله برای بررسی در نظر گرفته می‌شود. 

  • ضریب جامع ارزشی Eigen factor score

بیانگر میزان اهمیت یک مجله در جامعهﯼ علمی است. این شاخص بصورت تعداد استنادات دریافت شدهﯼ یک مجله در یک دورهﯼ 5ساله است که در محاسبهﯼ آن بین مجلات استناد کننده ای که در آن واحد دریافت کنندهﯼ استنادات بیشتری هستند اهمیت بیشتری نسبت به دریافت کننده های استنادات کمتر، دارند. به عبارت دیگر هرچه مقالات مجله ای توسط مجلاتی با استنادات دریافت شدهﯼ بیشتری مورد استناد قرار بگیرند،ایجن فکتور بالاتر خواهد بود. نکته جالب اینکه،در محاسبه این شاخص خود استنادی لحاظ نمی گردد. 

  • ضریب نفوذ مقالات مجله Article Score Influence

این شاخص میانگین نفوذ مقالات یک مجله را در طول 5 سال اول پس از انتشار آن نشان می‌دهد. در واقع مثل ضریب تاثیر پنج ساله است که در آن نسبت تاثیر استنادی مجله به اندازه سهم مقاله مجله در طی یک دوره پنج ساله محاسبه می‌شود که میانگین ضریب نفوذ مقاله محاسبه می‌شود. 

شاخص نیمه عمر استناد

این شاخص مدت زمانی که نیمی از کل استنادات به آن مجله صورت پذیرفته باشد را نشان می‌دهد. این شاخص نقش زمان را در بهره‌وری از اطلاعات روشن می‌کند و نشان می‌دهد که با گذشت زمان از میزان سودمندی مقالات و کتاب‌ها کم می‌شود تعداد سال‌هایی است که از سال ارزیابی باید به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزیابی باشید.

 

 

 

نظرسنجی

نحوه اطلاع رسانی وب‌سایت علم‌سنجی را چگونه ارزیابی می کنید؟

تماس با ما

سیرجان، بلوار ابن سینا، بیمارستان قدیم امام رضا (ع)

دانشکده علوم پزشکی سیرجان. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد

ایمیل آکادمیک اداره علم‌سنجی: Sci@sirums.ac.ir

سرپرست اداره علم سنجی: محمدصادق رازقی‌نیا، 09194159280

کارشناس اداره علم‌سنجی: خدیجه احمدزاده، 09171349713

Template Design:Dima Group